Hamdullah Suphi Tanrıöver (1886 – 1966), Türk edebiyatçı, yazar, milletvekili, siyasetçidir. Tanzimat’ın ünlü kişilerinden ilk Maarif Nazın Abdurrahman Sami Paşa’nm torunu; Evkaf, Maliye, Ticaret ve Maarif nazırlıkları yapan Abdüllatif Suphi Paşa’nın oğlu ve Samipaşazade Sezai Bey’in yeğenidir. İstanbul’da doğdu.
Numune-yi Terakki ilkokulu’nda okuduktan sonra Galatasaray Sultanisini bitirdi. İlköğretmen okulunda ve üniversitede öğretmenlik (1910-1913) yaptı. 1912’de Türk Ocağı’na girdi, 19 yıl başkanlığını üstlendi. Bu süre içinde coşkulu nutuklarıyla tanındı. İstanbul’un işgali, Türk Ocağı’nın kapatılması üzerine Milli Mücadele’ye katılmak için 1920’de Anadolu’ya geçti.
Saruhan’dan milletvekili olarak ilk Büyük Millet Meclisi’ne katıldı. Aynı yıl matbuat ve istihbarat umum müdürü, ardından maarif vekili (aralık 1920-kasım 1921) oldu. “İstiklal Marşı” için açılan yarışmada Mehmet Akif’in yazdığı marşın kabul edilmesi konusunda BMM’de büyük çaba gösterdi.
1923 ve 1927’de yapılan seçimlerde İstanbul milletvekili seçildi. Mart-aralık 1925’te ikinci kez maarif vekilliği yaptı. Milletvekilliğinden ayrılıp Bükreş elçisi olarak atandı. On üç yıl bu görevde (1931-1944) kaldı, daha sonra yeniden siyasete döndü. 1945’te İçel’den, seçimlerin yenilenmesi üzerine 1946’da İstanbul’dan milletvekili seçildi. 1950’de DP listesinden bağımsız Manisa milletvekili, 1954’te yine DP’den İstanbul milletvekili oldu. 1957 seçimlerine Hürriyet Partisi adayı olarak katıldı, ancak kazanamadı.
Hamdullah Suphi’nin çocukluğu çok yoğun bir kültür ortamı içinde geçti. Ondaki şiir beğenisi ve ilgisi de küçük yasta gelişti. İlk şiirlerini amcası Sezai Bey’in Paris’te çıkardığı Şura-yı Ummet gazetesinde -imzasını amcasından saklayarak- yayımladı.
İstanbul Dürbün, Âmâ, Hasat, Hordebin, Keçiboynuzu, Münekkit, Sermuharrir, Sivrisinek, Toplu İğne, Yatmaz gibi imzalar kullandı.
İstanbul’da Fecr-i Ati Topluluğu’nun kurucuları arasında o da yer aldı. Ama uzun kalmadan birçok şairle birlikte Milli Edebiyat akımına kapıldı. Bu dönemde hem Türk Ocağı’nda hitabet gücünü, hem de şiirini geliştirdi. Ancak devlet adamlığındaki ünü şairliğini gölgeledi. Yerince zaman ayıramasa bile şiirini Servet-i Fünun etkisinden kurtardı, belli bir olgunluğa getirdiyse de kitap olarak yayımlamadı.
ESERLERİ
– Namık Kemal Bey Magosa’da (1909),
– Günebakan (makaleler, 1929, haz. Fethi Tevetoğlu. 1987)
– Dağyolu (hitabeleri, 1931; Fethi Tevetoğlu. 1987).
– Anadolu Milli Mücadelesi (1946),
– Dağyolu ve Günebakan’dan Seçmeler (M.Necati Sepetçioğlu, 1971).
Hamdullah Suphi Tanrıöver – Hayatı ve Eserleri için kısa okuma bağlamı
Hamdullah Suphi Tanrıöver – Hayatı ve Eserleri, Babamın Şiir Defteri içinde Hamdullah Suphi Tanrıöver – Hayatı ve Eserleri adıyla ulaşılan şiirleri ve ilgili metinleri tek bir okuma hattında toplamak için düzenlenmiş kısa bir başlangıç sayfasıdır. Bu sayfadaki amaç, doğrulanmamış biyografik iddialar üretmek değil; okuru doğrudan Hamdullah Suphi Tanrıöver arşivi ve temsilci şiirlere götüren temiz bir edebiyat bağlamı sunmaktır.
Bu tip biyografi ve eser sayfaları, tek başına uzun bir ansiklopedi maddesi olma iddiası taşımaz. Daha doğru işlevi, adı geçen şairin etrafında biriken metinleri, seçili şiirleri ve ilgili bağlantıları tek yerde toplamak; böylece okura dağınık bir arama yerine düzenli bir geçiş sunmaktır. Bu yüzden burada öncelik, kesin olmayan ayrıntılar eklemek değil, eldeki içeriği daha okunabilir ve takip edilebilir bir düzene yerleştirmektir.
Eğer Hamdullah Suphi Tanrıöver – Hayatı ve Eserleri adı altında yer alan metinleri daha verimli okumak istiyorsanız, önce şair arşivindeki listeyi gözden geçirip ardından seçili şiirlere geçmek daha doğru bir sıra kurar. Böyle bir okuma düzeni, hem aynı isim etrafında toplanan eserleri karşılaştırmayı kolaylaştırır hem de sayfanın yalnızca tek paragraf bilgiden ibaret kalmasını engeller.
Babamın Şiir Defteri içindeki bu tür sayfalarda asıl hedef, yalnızca isim ve başlık bilgisi vermek değil; okurun hangi dizine bakması gerektiğini, hangi metinlerden devam edebileceğini ve aynı isim etrafında nasıl bir okuma yolu kurulabileceğini açık hale getirmektir. Bu nedenle sayfanın değeri, tek seferlik bir biyografi notundan çok, dağınık içeriği toparlayan bir geçiş katmanı olmasından gelir.
Okuma deneyimi açısından en sağlıklı yaklaşım, önce Hamdullah Suphi Tanrıöver – Hayatı ve Eserleri için ayrılan arşiv veya kategori bağlantısını incelemek, sonra aynı başlık etrafında one cikan temsilci metinlere geçmektir. Böylece ziyaretçi, bir yandan ilgili sayfalar arasında kaybolmaz, diğer yandan aynı isim altında biriken farklı metinleri tek tek karşılaştırabilecek kadar açık bir akış bulur.
Bu nedenle aşağıdaki iç bağlantılar, aynı isim etrafında toplanan metinleri dağılmadan takip etmenize yardımcı olur: Hamdullah Suphi Tanrıöver arşivi, İstanbul’da Bir Akşam – Hamdullah Suphi Tanrıöver.
Okuma yolu: Hamdullah Suphi Tanrıöver – Hayatı ve Eserleri başlığını okuduktan sonra Hamdullah Suphi Tanrıöver arşivindeki diğer şiir ve yazılara geçebilirsiniz. Bu bölüm, Babamın Şiir Defteri içinde aynı duygu ve edebiyat hattındaki metinleri daha kolay takip etmek için eklendi.
Benzer okumalar: Hamdullah Suphi Tanrıöver arşivi, İstanbul’da Bir Akşam – Hamdullah Suphi Tanrıöver.