Henrik İbsen; (1828 – 1906) ‘Eleştirel gerçekçi’ edebiyat anlayışının tiyatrodaki öncüsü, çağdaş tiyatronun kurucularından, Norveçli oyun yazarı ve şair. Mali bunalıma düşmüş Norveçli bir tüccarın oğlu olan İbsen, Kristina’ya girerek üniversite adayları için düzenlenen eğitim kurslarına katılır. İlk oyunu Catiliana’yı 1850’de yazar. 1851’de Bergen’de Den Nationale Scene’ye Sahne Ozanı olarak atandıktan sonra oyun yazarlığı daha ağırlık kazanır. 188 oyunun sahnelenmesinde yer alır. Norveç Tiyatrosu’nun sanat yönetmeni olur. Tiyatro iflas edince maddi güçlükler yaşar ve kendisine yardım bağlanması için Meclis’e başvurur. 1863’te Norveç’te Kristiana Tiyatrosu’nda sanat danışmanı olur; burs için yine hükümete başvurduğunda kendisine “burs değil, iyi bir dayak gerektiği” yanıtını alır. Tatlı İsteyenler adlı oyunun başarı kazanması üzerine hükümet yurt dışına geziye gidebilmesi için kendisine bu sefer mali yardımda bulunur. Dönemin en ünlü yazarı Bjornson’dan mali destek görerek 1864’te İtalya’ya gider ve zaman zaman Norveç’e dönse de 27 yıl yurt dışında kalır.
Batı tiyatrosu üstünde derin etkiler bırakan ve dram sanatının en büyük ustalarından sayılan İbsen, kendi konumunu şu sözlerle yansıtır: “Yeni bir evrenin yaratılışına katkısı olanların başında geldiğim söyleniyor. Bense, tam tersine, yaşadığımız çağın birçok nedenden ötürü ancak bir takım yeni şeyler doğurabilecek, sona ermiş bir çağ olarak nitelenebileceğine inanıyorum.”
19. yüzyılın diğer büyük oyun yazarları gibi romantik, bireyci ve anarşist bir dünya görüşünün etkisinde yapıtlar vermiş olan İbsen, yazdığı eleştirel gerçekçi oyunlarda toplum bireylerinin yanılsamalarını, nevrotik ve ruhsal çalkantılarını açığa sermiş; bireyin boşa çıkan yaşam uğraşını, toplumun dış yüzü ile iç yüzü arasındaki karşıtlığın yol açtığı çelişkilerin üstesinden gelemeyişini irdelemiştir.
ESERLERİ
– Peer Gynt (1867)
– Nora, Bir Bebek Evi (1879)
– Hortlaklar (1881)
– Bir Halk Düşmanı (1882)
– Yaban Ördeği (1884)
– Hedda Gabler (1890)
– John Gabriel Borkman (1896)
– Biz Ölüler Uyanınca (1899)
Henrik İbsen – Hayatı ve Eserleri için kısa okuma bağlamı
Henrik İbsen – Hayatı ve Eserleri, Babamın Şiir Defteri içinde Henrik İbsen – Hayatı ve Eserleri adıyla ulaşılan şiirleri ve ilgili metinleri tek bir okuma hattında toplamak için düzenlenmiş kısa bir başlangıç sayfasıdır. Bu sayfadaki amaç, doğrulanmamış biyografik iddialar üretmek değil; okuru doğrudan Henrik İbsen arşivi ve temsilci şiirlere götüren temiz bir edebiyat bağlamı sunmaktır.
Bu tip biyografi ve eser sayfaları, tek başına uzun bir ansiklopedi maddesi olma iddiası taşımaz. Daha doğru işlevi, adı geçen şairin etrafında biriken metinleri, seçili şiirleri ve ilgili bağlantıları tek yerde toplamak; böylece okura dağınık bir arama yerine düzenli bir geçiş sunmaktır. Bu yüzden burada öncelik, kesin olmayan ayrıntılar eklemek değil, eldeki içeriği daha okunabilir ve takip edilebilir bir düzene yerleştirmektir.
Eğer Henrik İbsen – Hayatı ve Eserleri adı altında yer alan metinleri daha verimli okumak istiyorsanız, önce şair arşivindeki listeyi gözden geçirip ardından seçili şiirlere geçmek daha doğru bir sıra kurar. Böyle bir okuma düzeni, hem aynı isim etrafında toplanan eserleri karşılaştırmayı kolaylaştırır hem de sayfanın yalnızca tek paragraf bilgiden ibaret kalmasını engeller.
Babamın Şiir Defteri içindeki bu tür sayfalarda asıl hedef, yalnızca isim ve başlık bilgisi vermek değil; okurun hangi dizine bakması gerektiğini, hangi metinlerden devam edebileceğini ve aynı isim etrafında nasıl bir okuma yolu kurulabileceğini açık hale getirmektir. Bu nedenle sayfanın değeri, tek seferlik bir biyografi notundan çok, dağınık içeriği toparlayan bir geçiş katmanı olmasından gelir.
Okuma deneyimi açısından en sağlıklı yaklaşım, önce Henrik İbsen – Hayatı ve Eserleri için ayrılan arşiv veya kategori bağlantısını incelemek, sonra aynı başlık etrafında one cikan temsilci metinlere geçmektir. Böylece ziyaretçi, bir yandan ilgili sayfalar arasında kaybolmaz, diğer yandan aynı isim altında biriken farklı metinleri tek tek karşılaştırabilecek kadar açık bir akış bulur.
Bu nedenle aşağıdaki iç bağlantılar, aynı isim etrafında toplanan metinleri dağılmadan takip etmenize yardımcı olur: Henrik İbsen arşivi, Gitmiş – Henrik İbsen, Teşekkürler – Henrik İbsen, Bir Su Zambağıyla – Henrik İbsen.
Okuma yolu: Henrik İbsen – Hayatı ve Eserleri başlığını okuduktan sonra Henrik İbsen arşivindeki diğer şiir ve yazılara geçebilirsiniz. Bu bölüm, Babamın Şiir Defteri içinde aynı duygu ve edebiyat hattındaki metinleri daha kolay takip etmek için eklendi.
Benzer okumalar: Henrik İbsen arşivi, Gitmiş – Henrik İbsen, Teşekkürler – Henrik İbsen, Bir Su Zambağıyla – Henrik İbsen.