(1852 – 1937) Tanzimat devrinin ve kendinden sonraki üç neslin en büyük şairi sayılan ve “Şairi Âzam” diye anılan Abdülhak Hamid 1852 yılında İstanbul (Bebek)’da doğdu. Robert Kolej’de okuyarak İngilizce, Paris’te görevli bulunan ağabeyi Nasuhi Bey’in yanına giderek Fransızca öğrendi. Babası Hayrullah Efendi Tahran elçiliğine tayin edilince Hamid de onunla birlikte oraya gitti ve Tahran’da üç yıl kaldı. Burada Farsça’yı ve İran edebiyatını da özel dersler alarak öğrendi.
Abdülhak Hamid henüz 25 yaşında iken Paris elçiliği 2. Kâtipliği ile hariciye mesleğine girdi. Bundan sonra görevli olarak Avrupa’dan Hindistan’a kadar birçok yere gitti. 1906 ve 1912 yılları arasında Lahey ve Brüksel elçiliği yaptı. Mütareke yıllarında İngilizlerin İstanbul’u işgaletmeleri üzerine Viyanaya gitti. İngilizler aleyhine yazdığı için kötülük göreceğine inanıyordu. Viyana’da mali bakımdan sıkıntılar çekti. Burada kendini yeren ve milletine de sitem eden “Şairi Âzam” adlı şiirini yazdı. Bunun üzerine, yokluklar içinde Kurtuluş Savaşı’nı sürdüren Anadolu Hükümeti kendisine yardım elini uzattı.
Abdülhak Hamid ancak Cumhuriyet ilan edildikten sonra yurda döndü. İstanbul’a gelen Abdülhak Hamid’e İstanbul Belediyesi Maçka’da dayalı döşeli bir daire tahsis etti. 1928’den itibaren de Büyük Millet Meclisi’ne üye oldu. Son yıllarını böylece huzur ve sükûn içinde geçiren ‘Büyük Şair’ 1937’davefat etti.
Abdülhak Hamid’i diğer yenilikçi Tanzimat yazarlarından ayıran en önemli özellik, onun sâde Türkçe’ye yönelmemesi, koyu Osmanlıca ile yazmaya devam etmesidir. Bu yüzden, çok güzel olmalarına rağmen bugün şiirleri okunamıyor ve piyesleri sahneye konamıyor.
ESERLERİ / ŞİİRLERİ
– Belde
– Sahra
– Makber
– Ölü
– Bunlar O’dur
– Hacle
– Bir Sefilenin Hasbiali’ adlı kitaplarındadır Sahra, pastoral (kır hayatına dair) şiirlerini toplar. Makber ise ilk eşi Fatma Hanım’ın ölümü üzerine ve o acıyla Beyrut’ta yazılmıştır. Ölü, aynı konuyu işler. ‘Bunlar O’dur’ şairin Hindistan’da iken yazdığı aşk şiirleridir.
TİYATRO ESERLERİ
– Macerayı Aşk
– İçli Kız, Sabr ü Sebat
– Duhteri Hindu
– N es t eren
– Nazife
– Tarık
– Tezer
– Eşber
– Zeyneb
– Liberte
– Turhan
– Finten
– İbni Mûsâ yahut Zatü’lCemal
– Abdullahü’sSagir
– Yadigârı Harb
– Tayflar Geçidi
– Ruhlar
– Arzîler
– Hakan
– Mihrace
– Kanunî’nin Vicdan Azabı
Abdulhak Hamid Tarhan – Hayatı ve Eserleri için kısa okuma bağlamı
Abdulhak Hamid Tarhan – Hayatı ve Eserleri, Babamın Şiir Defteri içinde Abdulhak Hamid Tarhan – Hayatı ve Eserleri adıyla ulaşılan şiirleri ve ilgili metinleri tek bir okuma hattında toplamak için düzenlenmiş kısa bir başlangıç sayfasıdır. Bu sayfadaki amaç, doğrulanmamış biyografik iddialar üretmek değil; okuru doğrudan Abdulhak Hamid Tarhan arşivi ve temsilci şiirlere götüren temiz bir edebiyat bağlamı sunmaktır.
Bu tip biyografi ve eser sayfaları, tek başına uzun bir ansiklopedi maddesi olma iddiası taşımaz. Daha doğru işlevi, adı geçen şairin etrafında biriken metinleri, seçili şiirleri ve ilgili bağlantıları tek yerde toplamak; böylece okura dağınık bir arama yerine düzenli bir geçiş sunmaktır. Bu yüzden burada öncelik, kesin olmayan ayrıntılar eklemek değil, eldeki içeriği daha okunabilir ve takip edilebilir bir düzene yerleştirmektir.
Eğer Abdulhak Hamid Tarhan – Hayatı ve Eserleri adı altında yer alan metinleri daha verimli okumak istiyorsanız, önce şair arşivindeki listeyi gözden geçirip ardından seçili şiirlere geçmek daha doğru bir sıra kurar. Böyle bir okuma düzeni, hem aynı isim etrafında toplanan eserleri karşılaştırmayı kolaylaştırır hem de sayfanın yalnızca tek paragraf bilgiden ibaret kalmasını engeller.
Babamın Şiir Defteri içindeki bu tür sayfalarda asıl hedef, yalnızca isim ve başlık bilgisi vermek değil; okurun hangi dizine bakması gerektiğini, hangi metinlerden devam edebileceğini ve aynı isim etrafında nasıl bir okuma yolu kurulabileceğini açık hale getirmektir. Bu nedenle sayfanın değeri, tek seferlik bir biyografi notundan çok, dağınık içeriği toparlayan bir geçiş katmanı olmasından gelir.
Okuma deneyimi açısından en sağlıklı yaklaşım, önce Abdulhak Hamid Tarhan – Hayatı ve Eserleri için ayrılan arşiv veya kategori bağlantısını incelemek, sonra aynı başlık etrafında one cikan temsilci metinlere geçmektir. Böylece ziyaretçi, bir yandan ilgili sayfalar arasında kaybolmaz, diğer yandan aynı isim altında biriken farklı metinleri tek tek karşılaştırabilecek kadar açık bir akış bulur.
Bu nedenle aşağıdaki iç bağlantılar, aynı isim etrafında toplanan metinleri dağılmadan takip etmenize yardımcı olur: Abdulhak Hamid Tarhan arşivi, Merkad-ı Fatihi Ziyaret – Abdulhak Hamid Tarhan, Makber’den – Abdulhak Hamid Tarhan, Makber – Abdulhak Hamid Tarhan.
Okuma yolu: Abdulhak Hamid Tarhan – Hayatı ve Eserleri başlığını okuduktan sonra Abdulhak Hamid Tarhan arşivindeki diğer şiir ve yazılara geçebilirsiniz. Bu bölüm, Babamın Şiir Defteri içinde aynı duygu ve edebiyat hattındaki metinleri daha kolay takip etmek için eklendi.
Benzer okumalar: Abdulhak Hamid Tarhan arşivi, Merkad-ı Fatihi Ziyaret – Abdulhak Hamid Tarhan, Makber’den – Abdulhak Hamid Tarhan, Makber – Abdulhak Hamid Tarhan.