Yevgeni Yevtuşenko (Yevgeny Yevtushenko) 18 Temmuz 1933’te Zima’da doğdu. Stalin sonrası şairler kuşağının önde gelen temsilcisi. Bu kuşağın sanatsal özgürlüklerin genişletilmesi ve edebiyatın siyasal ölçütler yerine estetik değerlere dayandırılması için mücadele veren sanatçılarındandır. Çocukluğu Moskova’da ve Trans-Sibirya Demiryolu üzerindeki küçük bir kasabada geçen Yevtuşenko ilk önemli öykülü şiir yapıtı Stantsiya Zima (Zima Kavşağı, 1956)’da bu kasabayı betimledi.
Moskova’daki Gorki edebiyat Enstitüsü’nde öğrenim gördü. Yayımlanmasına Stalin’in ölümünden sonra izin verilen şiirleriyle halkın sevdiği bir şair oldu. İlk devrimci şairlerden Mayakovski ve Yesenin’in taşkın, yer yer argo yüklü şiir dilini yeniden canlandırdı; ayrıca aşk, kişisel sorunlar gibi Stalin döneminde ele alınması hoş karşılanmayan konularda şiirler yazdı. Yaklaşık 34 bin Ukraynalı Yahudi’nin Nazilerce katledilişini konu alan Baby Yar (Babi Yar, 1961) adlı şiir kitabında SSCB’deki Yahudi düşmanlığını da eleştirdi.
ABD ve Avrupa’ya geziler yaptı, bu gezileri sırasında şiirilerini topluluklar önünde okudu. 1963’te Paris’te otobiyografik nitelikteki Yaşantım/Erken Yazılmış Bir Yaşam Öyküsü (1968) adlı yapıtını yayımlanmasından sonra ülkesinde baskıya uğradı. Ama SSCB’ne ışık sağlayan bir elektrik santralinin kurulduğu Sibirya simgesiyle Rusya tarihi boyunca bir sürgün yeri sayılan Sibirya simgesini karşılaştırdığı son derece coşkulu bir dizi şiirden oluşan Bratskaya GES (Bratsk İstasyonu, 1965) adlı yapıtını yayımlanmasının ardından saygınlığını yeniden kazandı.
ABD üzerine ilk şiirlerinden derlenen Özgürlük Heykelinin Derisinin Altında adlı oyunu 1972’de Moskova’da sahnelendi. 1978’de tiyatro oyunculuğuna başladı, 1981’de fotoğraflardan oluşan kitabını, ertesi yıl da ilk romanını yayımladı. 1984’te Ardabiola adlı bir kısa roman yazdı.
ESERLERİ / ŞİİRLERİ
– Babi Yar (1961)
– Devrim Türküleri
– Küllendi Sana Olan Aşkım
– Mizah
– Nâzım’ın Yüreği
– Öldürme Özgürlüğü
– Stalin’in Mirasçıları
TÜRKÇE’YE ÇEVRİLEN ESERLERİ
– Yaşantım (Çeviri: Tektaş Ağaoğlu)
– Babi Yar -Şiir-Otobiyografi- (Haz: Ülkü Tamer – Nesrin Arman) (1985)
– Zima Kavşağı -Şiir- (Çeviri: Özdemir İnce) (1985)
– Pearl Harbor (Çeviri: Nihal Önol) (1967)
– Yaban Yemişleri -Roman- (Çeviri: Mehmet Özgül) (1993)
Yevgeni Yevtuşenko – Hayatı ve Eserleri için kısa okuma bağlamı
Yevgeni Yevtuşenko – Hayatı ve Eserleri, Babamın Şiir Defteri içinde Yevgeni Yevtuşenko – Hayatı ve Eserleri adıyla ulaşılan şiirleri ve ilgili metinleri tek bir okuma hattında toplamak için düzenlenmiş kısa bir başlangıç sayfasıdır. Bu sayfadaki amaç, doğrulanmamış biyografik iddialar üretmek değil; okuru doğrudan Yevgeni Yevtuşenko arşivi ve temsilci şiirlere götüren temiz bir edebiyat bağlamı sunmaktır.
Bu tip biyografi ve eser sayfaları, tek başına uzun bir ansiklopedi maddesi olma iddiası taşımaz. Daha doğru işlevi, adı geçen şairin etrafında biriken metinleri, seçili şiirleri ve ilgili bağlantıları tek yerde toplamak; böylece okura dağınık bir arama yerine düzenli bir geçiş sunmaktır. Bu yüzden burada öncelik, kesin olmayan ayrıntılar eklemek değil, eldeki içeriği daha okunabilir ve takip edilebilir bir düzene yerleştirmektir.
Eğer Yevgeni Yevtuşenko – Hayatı ve Eserleri adı altında yer alan metinleri daha verimli okumak istiyorsanız, önce şair arşivindeki listeyi gözden geçirip ardından seçili şiirlere geçmek daha doğru bir sıra kurar. Böyle bir okuma düzeni, hem aynı isim etrafında toplanan eserleri karşılaştırmayı kolaylaştırır hem de sayfanın yalnızca tek paragraf bilgiden ibaret kalmasını engeller.
Babamın Şiir Defteri içindeki bu tür sayfalarda asıl hedef, yalnızca isim ve başlık bilgisi vermek değil; okurun hangi dizine bakması gerektiğini, hangi metinlerden devam edebileceğini ve aynı isim etrafında nasıl bir okuma yolu kurulabileceğini açık hale getirmektir. Bu nedenle sayfanın değeri, tek seferlik bir biyografi notundan çok, dağınık içeriği toparlayan bir geçiş katmanı olmasından gelir.
Okuma deneyimi açısından en sağlıklı yaklaşım, önce Yevgeni Yevtuşenko – Hayatı ve Eserleri için ayrılan arşiv veya kategori bağlantısını incelemek, sonra aynı başlık etrafında one cikan temsilci metinlere geçmektir. Böylece ziyaretçi, bir yandan ilgili sayfalar arasında kaybolmaz, diğer yandan aynı isim altında biriken farklı metinleri tek tek karşılaştırabilecek kadar açık bir akış bulur.
Bu nedenle aşağıdaki iç bağlantılar, aynı isim etrafında toplanan metinleri dağılmadan takip etmenize yardımcı olur: Yevgeni Yevtuşenko arşivi, Küllendi Sana Olan Aşkım – Yevgeni Yevtuşenko, Öldürme Özgürlüğü – Yevgeni Yevtuşenko, Devrim Türküleri – Yevgeni Yevtuşenko.
Okuma yolu: Yevgeni Yevtuşenko – Hayatı ve Eserleri başlığını okuduktan sonra Yevgeni Yevtuşenko arşivindeki diğer şiir ve yazılara geçebilirsiniz. Bu bölüm, Babamın Şiir Defteri içinde aynı duygu ve edebiyat hattındaki metinleri daha kolay takip etmek için eklendi.
Benzer okumalar: Yevgeni Yevtuşenko arşivi, Küllendi Sana Olan Aşkım – Yevgeni Yevtuşenko, Öldürme Özgürlüğü – Yevgeni Yevtuşenko, Devrim Türküleri – Yevgeni Yevtuşenko, Babi Yar – Yevgeni Yevtuşenko.