4 Ağustos 1927’de Ankara’da doğdu. İlköğrenimini İstanbulda, Orta öğrenimini Konya Askeri Okulu ve Bursa Işıklar Askerî Lisesi’nde tamamladı. Yükseköğrenimini Askerî Memurlar Okulu’nda tamamlayarak orduya katıldı. Posof, Terme, Ankara’da personel subayı olarak çeşitli görevlerde bulundu. 1958’de ordudan ayrıldı. Çeşitli devlet memurluklarında buldu. Türkiye Selüloz ve Kağıt Sanayii’nin Ankara şubesinde çalışmaya başladı. Emekliye ayrılıp İstanbul’a yerleşti. Yaşamını serbest yazar olarak sürdürdü. 22 Ağustos 1985’te İstanbul’da öldü.
İkinci Yeni Şiir akımının önde gelen şairlerindendir. Yedigün dergisinde çıkan hece ölçüsüyle yazılmış şiiriyle yazın dünyasına girdi. Kaynak dergisinin düzenlediği yarışmada ikincilik kazanınca dergilerde daha sık sık görünmeye başladı. Sonraları sürekli olarak Varlık dergisinde yazdı.
Şiirlerini Yeditepe, Pazar Postası, Dost, Değişim, Türk Dili, kurucuları arasına katıldığı Dönem ve Papirüs, Yeni dergi’de yayımladı. Hece ölçüsüyle yazdığı ve toplumsal konuları işlediği ilk iki kitabında yer alan şiirlerinde dile egemen, dize kurmada başarılı göründü. Genellikle eski kaynakların çevre izlenimlerinde aradığı bu döneminde ilgiyle izlendi. 1955’ten sonra, değişik duyguların yoğunlaştığı kişisel bir anlatım dünyasında yapmacık ve özentili davranışların ötesinde kalmayı başardı. Hem öz hem biçim yönlerinden çeşitli açılımlar gösteren bir şir düzeyine ulaştı. Bir ara yeni dil olanakları içinde divan şiiri geleneğini sürdürmek isteyen şairler arasına katıldı. Sonra öykü-şiir denilebilecek uzun soluklu parçalarında toplumsal temaları başarı ile işledi. Kayayı Delen İncir’de söz konusu dönemde yaşanan sınıfsal mücadelenin yansımalarını görüyoruz.
ESERLERİ / ŞİİRLERİ
– Arz-ı Hal (1949)
– Türkiyem (1952-1963)
– Dünyanın En Güzel Arabistanı (1959)
– Tütünler Islak (1962)
– Her Pazartesi (1968)
– Divan (1970)
– Toplandılar (1974)
– Toplu Şiirler (1981, ilk dört kitaptaki şiirleri)
– Kayayı Delen İncir (1982)
– Dün Yok mu (1984)
– Büyük Saat (bütün şiirleri 1984)
İNCELEME YAZILARI
– Bir Şiirden (1984)
ÇEVİRİLERİ
– Lukretius – Evrenin Yapısı (Tomris Uyar’la birlikte)
ÖDÜLLERİ
* 1963 Yeditepe Şiir Armağanı / Tütünler Islak ile
* 1975 Türk Dil Kurumu Çeviri Ödülü / Lucretius’tan Evrenin Yapısı çevirisi ile (Tomris Uyar’la birlikte)
* 1981 Behçet Necatigil Şiir Ödülü / Kayayı Delen İncir ile
* 1984 Sedat Simavi Vakfı Edebiyat Ödülü / Büyük Saat ile
Turgut Uyar – Hayatı ve Eserleri için kısa okuma bağlamı
Turgut Uyar – Hayatı ve Eserleri, Babamın Şiir Defteri içinde Turgut Uyar – Hayatı ve Eserleri adıyla ulaşılan şiirleri ve ilgili metinleri tek bir okuma hattında toplamak için düzenlenmiş kısa bir başlangıç sayfasıdır. Bu sayfadaki amaç, doğrulanmamış biyografik iddialar üretmek değil; okuru doğrudan Turgut Uyar arşivi ve temsilci şiirlere götüren temiz bir edebiyat bağlamı sunmaktır.
Bu tip biyografi ve eser sayfaları, tek başına uzun bir ansiklopedi maddesi olma iddiası taşımaz. Daha doğru işlevi, adı geçen şairin etrafında biriken metinleri, seçili şiirleri ve ilgili bağlantıları tek yerde toplamak; böylece okura dağınık bir arama yerine düzenli bir geçiş sunmaktır. Bu yüzden burada öncelik, kesin olmayan ayrıntılar eklemek değil, eldeki içeriği daha okunabilir ve takip edilebilir bir düzene yerleştirmektir.
Eğer Turgut Uyar – Hayatı ve Eserleri adı altında yer alan metinleri daha verimli okumak istiyorsanız, önce şair arşivindeki listeyi gözden geçirip ardından seçili şiirlere geçmek daha doğru bir sıra kurar. Böyle bir okuma düzeni, hem aynı isim etrafında toplanan eserleri karşılaştırmayı kolaylaştırır hem de sayfanın yalnızca tek paragraf bilgiden ibaret kalmasını engeller.
Babamın Şiir Defteri içindeki bu tür sayfalarda asıl hedef, yalnızca isim ve başlık bilgisi vermek değil; okurun hangi dizine bakması gerektiğini, hangi metinlerden devam edebileceğini ve aynı isim etrafında nasıl bir okuma yolu kurulabileceğini açık hale getirmektir. Bu nedenle sayfanın değeri, tek seferlik bir biyografi notundan çok, dağınık içeriği toparlayan bir geçiş katmanı olmasından gelir.
Okuma deneyimi açısından en sağlıklı yaklaşım, önce Turgut Uyar – Hayatı ve Eserleri için ayrılan arşiv veya kategori bağlantısını incelemek, sonra aynı başlık etrafında one cikan temsilci metinlere geçmektir. Böylece ziyaretçi, bir yandan ilgili sayfalar arasında kaybolmaz, diğer yandan aynı isim altında biriken farklı metinleri tek tek karşılaştırabilecek kadar açık bir akış bulur.
Bu nedenle aşağıdaki iç bağlantılar, aynı isim etrafında toplanan metinleri dağılmadan takip etmenize yardımcı olur: Turgut Uyar arşivi, Göğe Bakma Durağı – Turgut Uyar, Bir Gün Sabah Sabah – Turgut Uyar, Bir İntihar Akşamı Üzerine Söylenti – Turgut Uyar.
Okuma yolu: Turgut Uyar – Hayatı ve Eserleri başlığını okuduktan sonra Turgut Uyar arşivindeki diğer şiir ve yazılara geçebilirsiniz. Bu bölüm, Babamın Şiir Defteri içinde aynı duygu ve edebiyat hattındaki metinleri daha kolay takip etmek için eklendi.
Benzer okumalar: Turgut Uyar arşivi, Göğe Bakma Durağı – Turgut Uyar, Bir Gün Sabah Sabah – Turgut Uyar, Bir İntihar Akşamı Üzerine Söylenti – Turgut Uyar, Acıyor – Turgut Uyar.