Mehmet Başaran, 1926 yılında Kırklareli ili Lüleburgaz ilçesi Ceylanköy’de doğdu. Kepirtepe Köy Enstitüsü’nü (1943) ve Hasanoğlan Yüksek Köy Enstitüsü’nü bitirdi (1946). Askerliğini yaparken Yedeksubay Okulu’ndan çavuşa çıkarıldı. Köy enstitüsü öğretmenliği, gezici başöğretmenlik, ilkokul öğretmenliği, Türkçe öğretmenliği yaptı, Türkiye Öğretmenler Sendikası (TÖS)’nın kuruluş çalışmalarına katıldı, 1979’da emekli oldu.
1950’li ve 1960’lı yıllarda güçlenen Köy Edebiyatı hareketinin şiirdeki önde gelen temsilcilerinden biri oldu. İlk şiiri Köy Enstitüleri Dergisi’nde yayımlandı. Adam Sanat, Gösteri, Kıyı, Varlık, Yansıma, Yazko Edebiyat, Yeditepe, Yeni Biçem, Yeni Ufuklar, Yücel gibi dergilerde şiirleri yayımlandı.
Toplumsalcı düşüncesini didaktizme düşmeden yapıtlarına sindiren, direnme ve umut duygularını, gözlem ve deneyimle beslenmiş köy yaşamını, köyde insan ilişkilerini, üretim, eğitim sorunlarını, siyasal yönetimin bozukluklarını, gerçekçi bir yaklaşımla işledi, yaşadığı yörelerdeki söylenceleri dile getirdi.
ESERLERİ / ŞİİRLERİ
– Ahlat Ağacı (1953)
– Karşılama (1958)
– Nisan Hritası (1960)
– Kocakent (1963)
– Pıtraklı Memleket (1969)
– Gök Ekin (1975)
– Meşe Seli (1982)
– Günler Tuz Rengi (1986)
– Sis Dağının Başında Borana Bak Borana(1990)
– Eylülün Kızgın Soluğu (1996)
– Koca Bir Troya Dünya (1997)
– Pir Sultan Ölür Ölür Dirilir (2002)
ROMAN VE ÖYKÜLER
– Aç Harmanı (1962)
– Sürgünler (1970)
– Mehmetcik Mehmet (1978)
– Dilsiz Oyunu (1983)
– Yüreğin Sesi- Zeytin Ülkesi (1983)
– Yasaklı (1987)
– Hoşçakal Dünya (1990)
– Giz Kokan Suskunluk (1991)
– Eylülün Kızgın Soluğu (1996)
– Öğretmeniz Acıya Sürgün (1998)
MASAL VE MASAL ŞİİRLERİ
– Kuş Dili (1968)
– Akça Kız (1970)
– Aç Kapıyı Bezirganbaşı (1974)
– Evvel Evvelken Deve Tellalken (1974)
– Boyalı Irmak (1979)
– Yağmur Gelini (1975)
– Armutlu Tarla (1979)
– Söğütler Ses Verince (1981)
– Çiçeklerin Dili (1992)
– Güneşin Türküsü (1992)
DENEMELER
– Tonguç Yolu (1974)
ANILAR
– Sabahattin Eyüboğlu ve Köy Enstitüleri (1990)
– Özgürleşme Eğilimleri, Köy Enstitüleri (1990)
Mehmet Başaran – Hayatı ve Eserleri için kısa okuma bağlamı
Mehmet Başaran – Hayatı ve Eserleri, Babamın Şiir Defteri içinde Mehmet Başaran – Hayatı ve Eserleri adıyla ulaşılan şiirleri ve ilgili metinleri tek bir okuma hattında toplamak için düzenlenmiş kısa bir başlangıç sayfasıdır. Bu sayfadaki amaç, doğrulanmamış biyografik iddialar üretmek değil; okuru doğrudan Mehmet Başaran arşivi ve temsilci şiirlere götüren temiz bir edebiyat bağlamı sunmaktır.
Bu tip biyografi ve eser sayfaları, tek başına uzun bir ansiklopedi maddesi olma iddiası taşımaz. Daha doğru işlevi, adı geçen şairin etrafında biriken metinleri, seçili şiirleri ve ilgili bağlantıları tek yerde toplamak; böylece okura dağınık bir arama yerine düzenli bir geçiş sunmaktır. Bu yüzden burada öncelik, kesin olmayan ayrıntılar eklemek değil, eldeki içeriği daha okunabilir ve takip edilebilir bir düzene yerleştirmektir.
Eğer Mehmet Başaran – Hayatı ve Eserleri adı altında yer alan metinleri daha verimli okumak istiyorsanız, önce şair arşivindeki listeyi gözden geçirip ardından seçili şiirlere geçmek daha doğru bir sıra kurar. Böyle bir okuma düzeni, hem aynı isim etrafında toplanan eserleri karşılaştırmayı kolaylaştırır hem de sayfanın yalnızca tek paragraf bilgiden ibaret kalmasını engeller.
Babamın Şiir Defteri içindeki bu tür sayfalarda asıl hedef, yalnızca isim ve başlık bilgisi vermek değil; okurun hangi dizine bakması gerektiğini, hangi metinlerden devam edebileceğini ve aynı isim etrafında nasıl bir okuma yolu kurulabileceğini açık hale getirmektir. Bu nedenle sayfanın değeri, tek seferlik bir biyografi notundan çok, dağınık içeriği toparlayan bir geçiş katmanı olmasından gelir.
Okuma deneyimi açısından en sağlıklı yaklaşım, önce Mehmet Başaran – Hayatı ve Eserleri için ayrılan arşiv veya kategori bağlantısını incelemek, sonra aynı başlık etrafında one cikan temsilci metinlere geçmektir. Böylece ziyaretçi, bir yandan ilgili sayfalar arasında kaybolmaz, diğer yandan aynı isim altında biriken farklı metinleri tek tek karşılaştırabilecek kadar açık bir akış bulur.
Bu nedenle aşağıdaki iç bağlantılar, aynı isim etrafında toplanan metinleri dağılmadan takip etmenize yardımcı olur: Mehmet Başaran arşivi, Bir Afşar Bozlağıyım Uzunyayla’dan – Mehmet Başaran, Yorulmaz İşçileriyiz Aşkın – Mehmet Başaran, Tarla – Mehmet Başaran.
Okuma yolu: Mehmet Başaran – Hayatı ve Eserleri başlığını okuduktan sonra Mehmet Başaran arşivindeki diğer şiir ve yazılara geçebilirsiniz. Bu bölüm, Babamın Şiir Defteri içinde aynı duygu ve edebiyat hattındaki metinleri daha kolay takip etmek için eklendi.
Benzer okumalar: Mehmet Başaran arşivi, Bir Afşar Bozlağıyım Uzunyayla’dan – Mehmet Başaran, Yorulmaz İşçileriyiz Aşkın – Mehmet Başaran, Tarla – Mehmet Başaran, Öykü – Mehmet Başaran.