Yusuf Atılgan (1921, Manisa – 1989, İstanbul) Şiir, roman ve öykü yazarı. 1936 yılında Manisa Ortaokulu’nu, 1939 yılında ise Balıkesir Lisesi’ni ve ikinci sınıftan sonra askeri öğrenci olarak devam ettiği İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü bitirdi. Nihat Tarlan’ın yönetiminde hazırladığı bitirme tezinin konusu Tokatlı Kani: Sanat, şahsiyet ve psikoloji idi. Aynı dönemde Akşehir’de Maltepe Askeri Lisesi’nde bir yıl edebiyat öğretmenliği yaptı. Üniversite öğrenciliği sırasında Türkiye Komünist Partisi’ne katılarak faaliyette bulunduğu iddiasıyla sıkıyönetim mahkemesince tutuklanarak ceza kanunu’nun 141. maddesi uyarınca hapse mahkûm edildi. altı ay Sansaryan Han’nda, dört ay da tophane cezaevi’nde olmak üzere on ay hapis yattı.
26 Ocak 1946’da serbest kalmış, öğretmenliği elinden alınmıştır. 1946 yılında Manisa’nın Hacırahmanlı Köyü’ne yerleşerek çiftçilik yaptı. 1976’da İstanbul’a döndü danışmanlık, çevirmenlik ve redaktörlük yaptı. Yazımı devam eden Canistan adlı romanını tamamlayamadan kalp krizi nedeni ile İstanbul, Moda’da öldü.
Aylak Adam ve Anayurt Oteli adlı romanlarında psikolojik yabancılaşma ve yalnızlık temasını başarıyla işleyen bir yazar olarak tanındı ve modern Türk edebiyatının önde gelen ustaları arasında yer aldı. 1987’de Anayurt Oteli romanı, Ömer Kavur tarafından aynı adlı sinema filmi olarak çekildi.
KİTAPLAŞMAMIŞ ESERLERİ / ŞİİRLERİ
– Ölü Su (Yazı, Sayı 1, 1978)
– Ayrılık (Milliyet Sanat Dergisi, sayı 1, 1980)
ÇEVİRİ ŞİİRLER
– Gözler, (Ezra Pound’dan, Yusuf Atılgan’a Armağan, s.129-130)
– Bir Yerde Hiç Gitmediğim (e.e.cummings’ten, Yayımlanmamıştır)
ESERLERİ / ROMAN
– Aylak Adam (1959)
– Anayurt Oteli (1973)
– Canistan (2000)
ÖYKÜ
– Bodur Minareden Öte (1960)
– Eylemci (Bütün Öyküleri, 1992)
– Çocuk Kitabı: Ekmek Elden Süt Memeden (1981)
ÇEVİRİ
– Toplumda Sanat (K. Baynes; 1980).
PİYES
– Çıkış Gecesi (Barıman yayınevi, İst. 1947)
ÇEVİRİ YAZILAR
– Kierkegaard’dan (Korku ve Titreme’den), Değişim, Sayı 2
– Kierkegaard’dan (Günce’den), Değişim, Sayı 1
– Kierkegaard’dan (Ölümcül Hastalık’tan), Değişim, Sayı 7
ÖDÜLLERİ
* 1955 Tercüman Gazetesi Öykü Yarışması’nda Evdeki öyküsü ile birincilik ve Kümesin Ötesinde öyküsü ile dokuzunculuk
* Aylak Adam romanı ile 1957-1958 Yunus Nadi Roman Armağanı’nda ikincilik.
* ‘Bodur Minareden Öte’ Sait Faik Öykü Ödülü.
Yusuf Atılgan – Hayatı ve Eserleri için kısa okuma bağlamı
Yusuf Atılgan – Hayatı ve Eserleri, Babamın Şiir Defteri içinde Yusuf Atılgan – Hayatı ve Eserleri adıyla ulaşılan şiirleri ve ilgili metinleri tek bir okuma hattında toplamak için düzenlenmiş kısa bir başlangıç sayfasıdır. Bu sayfadaki amaç, doğrulanmamış biyografik iddialar üretmek değil; okuru doğrudan Yusuf Atılgan arşivi ve temsilci şiirlere götüren temiz bir edebiyat bağlamı sunmaktır.
Bu tip biyografi ve eser sayfaları, tek başına uzun bir ansiklopedi maddesi olma iddiası taşımaz. Daha doğru işlevi, adı geçen şairin etrafında biriken metinleri, seçili şiirleri ve ilgili bağlantıları tek yerde toplamak; böylece okura dağınık bir arama yerine düzenli bir geçiş sunmaktır. Bu yüzden burada öncelik, kesin olmayan ayrıntılar eklemek değil, eldeki içeriği daha okunabilir ve takip edilebilir bir düzene yerleştirmektir.
Eğer Yusuf Atılgan – Hayatı ve Eserleri adı altında yer alan metinleri daha verimli okumak istiyorsanız, önce şair arşivindeki listeyi gözden geçirip ardından seçili şiirlere geçmek daha doğru bir sıra kurar. Böyle bir okuma düzeni, hem aynı isim etrafında toplanan eserleri karşılaştırmayı kolaylaştırır hem de sayfanın yalnızca tek paragraf bilgiden ibaret kalmasını engeller.
Babamın Şiir Defteri içindeki bu tür sayfalarda asıl hedef, yalnızca isim ve başlık bilgisi vermek değil; okurun hangi dizine bakması gerektiğini, hangi metinlerden devam edebileceğini ve aynı isim etrafında nasıl bir okuma yolu kurulabileceğini açık hale getirmektir. Bu nedenle sayfanın değeri, tek seferlik bir biyografi notundan çok, dağınık içeriği toparlayan bir geçiş katmanı olmasından gelir.
Okuma deneyimi açısından en sağlıklı yaklaşım, önce Yusuf Atılgan – Hayatı ve Eserleri için ayrılan arşiv veya kategori bağlantısını incelemek, sonra aynı başlık etrafında one cikan temsilci metinlere geçmektir. Böylece ziyaretçi, bir yandan ilgili sayfalar arasında kaybolmaz, diğer yandan aynı isim altında biriken farklı metinleri tek tek karşılaştırabilecek kadar açık bir akış bulur.
Bu nedenle aşağıdaki iç bağlantılar, aynı isim etrafında toplanan metinleri dağılmadan takip etmenize yardımcı olur: Yusuf Atılgan arşivi, Ölü Su – Yusuf Atılgan, Ayrılık – Yusuf Atılgan.
Okuma yolu: Yusuf Atılgan – Hayatı ve Eserleri başlığını okuduktan sonra Yusuf Atılgan arşivindeki diğer şiir ve yazılara geçebilirsiniz. Bu bölüm, Babamın Şiir Defteri içinde aynı duygu ve edebiyat hattındaki metinleri daha kolay takip etmek için eklendi.
Benzer okumalar: Yusuf Atılgan arşivi, Ölü Su – Yusuf Atılgan, Ayrılık – Yusuf Atılgan.