Vedat Türkali (d. 13 Mayıs 1919, Samsun) Abdülkadir Demirkan ‘ın (1950’li yıllarda Abdülkadir Pirhasan olmuştur) yazılarında kullandığı ismidir. Senarist, şair ve romancı olan Türkali, liseyi Samsun Lisesi’nde okuduktan sonra 1942 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden mezun olmuştur. Aynı yıl eşi Merih Pirhasan’la evlenmiştir. Maltepe Askeri Lisesi ve Kuleli Askeri Lisesi’nde edebiyat öğretmenliği yaptıktan sonra 1951’de siyasi eylemleri sebebiyle tutuklanmış; 9 yıl ceza almış 7 yıl sonunda koşullu olarak serbest kalmıştır.
Gar Yayınları’nı Rıfat Ilgaz ile kurduktan sonra, 1960’da Dolandırıcılar Şahı ile senaristliğe başlamıştır. Senaristliğine devam eden Türkali, 1965’de yönetmenliği denemiştir.
Bir Gün Tek Başına ve Mavi Karanlık gibi romanları Türk edebiyatının en büyük eserleri arasına girmiş; daha sonra da Yeşilçam Dedikleri Türkiye ve Tek Kişilik Ölüm romanlarını da yazmıştır. 2002 seçimlerinde DEHAP’dan aday olarak siyasete de soyunmuştur. Vedat Türkali, oyuncu Deniz Türkali ve yönetmen Barış Pirhasan’ın babası, Deniz Türkali’nin kızı şarkıcı Zeynep Casalini’nin dedesidir.
ESERLERİ
– Bir Gün Tek Başına (roman 1974)
– Eski Şiirler, Yeni Türküler (şiirler 1979)
– Üç Film Birden (senaryolar 1979)
– Mavi Karanlık (roman 1983)
– Eski Filmler (senaryolar 1984)
– Bu Gemi Nereye (yazılar, anılar 1985)
– Dallar Yeşil Olmalı (oyun 1985)
– Tek Kişilik Ölüm (roman 1989)
– Özgürlük İçin Kürt Yazıları (1996)
– Güven (roman 1999)
– Komünist (anı 2001)
– Yeşilçam Dedikleri Türkiye (roman 2001)
– Bu Ölü Kalkacak (oyun 2002)
– Dallar Yeşil Olmalı (oyun 2002)
– Kayıp Romanlar (roman 2004)
– Yalancı Tanıklar Kahvesi (2009)
Vedat Türkali – Hayatı ve Eserleri için kısa okuma bağlamı
Vedat Türkali – Hayatı ve Eserleri, Babamın Şiir Defteri içinde Vedat Türkali – Hayatı ve Eserleri adıyla ulaşılan şiirleri ve ilgili metinleri tek bir okuma hattında toplamak için düzenlenmiş kısa bir başlangıç sayfasıdır. Bu sayfadaki amaç, doğrulanmamış biyografik iddialar üretmek değil; okuru doğrudan Vedat Türkali arşivi ve temsilci şiirlere götüren temiz bir edebiyat bağlamı sunmaktır.
Bu tip biyografi ve eser sayfaları, tek başına uzun bir ansiklopedi maddesi olma iddiası taşımaz. Daha doğru işlevi, adı geçen şairin etrafında biriken metinleri, seçili şiirleri ve ilgili bağlantıları tek yerde toplamak; böylece okura dağınık bir arama yerine düzenli bir geçiş sunmaktır. Bu yüzden burada öncelik, kesin olmayan ayrıntılar eklemek değil, eldeki içeriği daha okunabilir ve takip edilebilir bir düzene yerleştirmektir.
Eğer Vedat Türkali – Hayatı ve Eserleri adı altında yer alan metinleri daha verimli okumak istiyorsanız, önce şair arşivindeki listeyi gözden geçirip ardından seçili şiirlere geçmek daha doğru bir sıra kurar. Böyle bir okuma düzeni, hem aynı isim etrafında toplanan eserleri karşılaştırmayı kolaylaştırır hem de sayfanın yalnızca tek paragraf bilgiden ibaret kalmasını engeller.
Babamın Şiir Defteri içindeki bu tür sayfalarda asıl hedef, yalnızca isim ve başlık bilgisi vermek değil; okurun hangi dizine bakması gerektiğini, hangi metinlerden devam edebileceğini ve aynı isim etrafında nasıl bir okuma yolu kurulabileceğini açık hale getirmektir. Bu nedenle sayfanın değeri, tek seferlik bir biyografi notundan çok, dağınık içeriği toparlayan bir geçiş katmanı olmasından gelir.
Okuma deneyimi açısından en sağlıklı yaklaşım, önce Vedat Türkali – Hayatı ve Eserleri için ayrılan arşiv veya kategori bağlantısını incelemek, sonra aynı başlık etrafında one cikan temsilci metinlere geçmektir. Böylece ziyaretçi, bir yandan ilgili sayfalar arasında kaybolmaz, diğer yandan aynı isim altında biriken farklı metinleri tek tek karşılaştırabilecek kadar açık bir akış bulur.
Bu nedenle aşağıdaki iç bağlantılar, aynı isim etrafında toplanan metinleri dağılmadan takip etmenize yardımcı olur: Vedat Türkali arşivi, 950’den Notlar – Vedat Türkali, Cezaevinde Barış Türküsü – Vedat Türkali, İstanbul – Vedat Türkali.
Okuma yolu: Vedat Türkali – Hayatı ve Eserleri başlığını okuduktan sonra Vedat Türkali arşivindeki diğer şiir ve yazılara geçebilirsiniz. Bu bölüm, Babamın Şiir Defteri içinde aynı duygu ve edebiyat hattındaki metinleri daha kolay takip etmek için eklendi.
Benzer okumalar: Vedat Türkali arşivi, 950’den Notlar – Vedat Türkali, Cezaevinde Barış Türküsü – Vedat Türkali, İstanbul – Vedat Türkali, Sultanahmet Cezaevi – Vedat Türkali.