Çocuklarda dikkat eksikliği:
nedenleri,
etkileri,
nasıl giderilir?
Çocuklarda dikkat eksikliği, beynin odaklanma, özdüzenleme ve odak sürdürme mekanizmalarını etkileyen nörobiyolojik tabanlı bir durumdur. Çoğunlukla Hiperaktivite Bozukluğu ile birlikte (DEHB) veya yalnız başına seyredebilir.
Temel Nedenleri
Genetik Yatkınlık:
Ailede DEHB öyküsü olması en güçlü nedendir; kalıtımsallık oranı oldukça yüksektir.
Nörobiyolojik Etkenler:
Beynin ön bölgesinde (prefrontal korteks) dikkat ve dürtü kontrolünü sağlayan dopamin ve noradrenalin iletimindeki farklar.
Çevresel ve Prenatal Faktörler: Gebelikte sigara/alkol kullanımı, erken (prematüre) doğum, düşük doğum ağırlığı ve çocukluk çağındaki ağır kurşun gibi toksin maruziyeti.
Çevre ve Yaşam Tarzı:
Yoğun ekran maruziyeti, yetersiz uyku ve düzensiz beslenme tabloyu derinleştirebilir.
Çocuk Üzerindeki Etkileri
Akademik:
Ders sırasında çabuk sıkılma, ödevleri tamamlamakta zorlanma, basit işlem hataları ve organize olamama.
Sosyal ve İletişim:
Sırasını bekleyememe, dinlemiyor gibi görünme veya arkadaş ilişkilerinde dürtüsel çıkışlar nedeniyle uyum sorunları.
Özgüven:
Sürekli “dikkatsiz” veya “tembel” olarak etiketlenmekten kaynaklı yetersizlik hissi ve kaygı.
Nasıl Giderilir ve Nasıl Yönetilir?
1
Uzman Değerlendirmesi ve Tanı
İlk ve en kritik adım
Bir Çocuk ve Ergen Psikiyatristine başvurarak tıbbi değerlendirme alınmalıdır. Gerekli görüldüğünde psikoterapi, davranışçı terapiler veya medikal (ilaç) tedavi planlanır.
2
Evde Yapılandırılmış Rutinler Oluşturma
Günün planı (ders, oyun, uyku saatleri) görsel panolarla netleştirilmelidir. Büyük görevler veya ödevler küçük, yönetilebilir parçalara bölünmelidir.
3
Çalışma Ortamını Sadeleştirme
Çalışma masası üzerindeki dikkat dağıtıcı nesneler kaldırılmalı; ekran kullanımı sınırlanmalı ve Pomodoro gibi kısa mola teknikleri uygulanmalıdır.
4
Okul ve Öğretmen İş Birliği
Çocuğun ön sırada oturması, talimatların kısa ve net verilmesi için okulla iletişim halinde olunmalı, olumlu davranışlar anında takdir edilmelidir.